Balneologia i medycyna fizykalna, podobnie jak inne dziedziny medycyny, posiada własną terminologię, swój język. Terminy i definicje zawarte w dawnych podręcznikach balneologicznych uległy zmianom, czasem znaczą już zupełnie coś innego niż dawniej. Jest to wyraz postępu wiedzy oraz różnych kierunków rozwoju. Zagadnieniami terminologii i definicjami w balneologii zajmuje się też Międzynarodowe Towarzystwo Hydroterapii- ISMH (International Society for Medical Hydrology). Głównym ekspertem w tej dziedzinie jest Prof. Chr. Gutenbrunner z Hanoveru.

Od około 10 lat w Polsce rozwija się nowy nurt usług uzdrowiskowych – działalność typu spa i wellness. Aktualnie więc mamy dwa kierunki działalności w miejscowościach uzdrowiskowych. Z jednej strony jest to medycyna uzdrowiskowa realizowana w zakładach opieki zdrowotnej i finansowana głównie przez NFZ. Te świadczenia mają charakter typowo medyczny, przeznaczone są do leczenia chorych w różnym okresie rozwoju choroby, czasami bardzo zaawansowanym. Wśród tych chorych największą grupę stanowią osoby w wieku podeszłym z licznymi chorobami przewlekłymi. W zakładach lecznictwa uzdrowiskowego leczą się też chorzy niesprawni, po zabiegach operacyjnych lub z chorobami przewlekłymi w okresie zaostrzenia. Chorzy ci leczeni są stacjonarnie w szpitalach uzdrowiskowych, gdy przebieg choroby jest cięższy i opieka medyczna powinna być intensywna, lub w sanatorium uzdrowiskowym, gdy choroby nie są tak zaawansowane.

Z drugiej strony rozwija się w uzdrowiskach wspomniana już wcześniej i opisana w poprzednim rozdziale działalność rekreacyjno-wypoczynkowa, czasami również o charakterze profilaktycznym, przeznaczona głównie dla osób młodych i w średnim wieku, nierzadko realizowana w hotelach luksusowo wyposażonych. Usługi te opłacają sami pacjenci, a ich pobyty są zwykle krótkie. Stosowane w hotelach zabiegi mają charakter relaksujący, profilaktyczny lub upiększający.

Obie te działalności są ważna dla rozwoju miejscowości uzdrowiskowej i wzajemnie się nie wykluczają, gdyż służą innym grupom klientów, mającym różne cele. Problem polega na tym, że wiele osób, a nawet lekarzy czy decydentów medycznych utożsamia obie te działalności uzdrowiskowe i stąd rodzą się często pomysły na zaprzestanie finansowania lecznictwa uzdrowiskowego. Motywacją tych działań są skąpe pieniądze przeznaczone na ochronę zdrowia, które powinny być wykorzystywane tylko na świadczenia lecznicze. To jest prawda i tak w rzeczywistości dzieje się w lecznictwie uzdrowiskowym. Wiele nieporozumień wynika z niezrozumienia istoty lecznictwa uzdrowiskowego oraz roli ośrodków spa. Obie te działalności powinny być zdefiniowane tak, aby nie wprowadzały w błąd, nie rozczarowywały osób korzystających z usług uzdrowiskowych i tym samym nie stawały się pretekstem do destrukcyjnej krytyki lecznictwa uzdrowiskowego przez osoby nie znające jego istoty i roli.

Dlatego też podjęto działania w kierunku usystematyzowania nazewnictwa, nadanie im właściwej treści oraz ich zdefiniowania. Owocem kilkuletniej pracy wielu specjalistów i głównego redaktora Prof. dr hab. Ireny Ponikowskiej jest wydana w 2015 roku księga pt. ”Encyklopedia Balneologii i Medycyny Fizykalnej”. To oryginalne dzieło wydane po raz pierwszy w tej dziedzinie na przestrzeni wielowiekowej tradycji lecznictwa uzdrowiskowego. Pozycja ta obejmuje ponad 700 haseł opisanych w sposób następujący: hasło w języku polskim i angielskim, definicja oraz jej rozwinięcie obejmujące najważniejsze informacje z tej dziedziny. Jest to więc kompendium wiedzy w tej dziedzinie. Dodatkowo Encyklopedię wzbogacono o aneks obejmujący słownik, który zawiera terminy i definicje w języku angielskim. Jest to nasz, polski wkład w międzynarodową medycynę uzdrowiskową, balneologię i medycynę fizykalną. Posługiwanie się właściwymi terminami jest bardzo ważne i konieczne, zwłaszcza, gdy dotyczy badań naukowych, czy korzystania z obcego piśmiennictwa. Niestety, również w języku angielskim często te dwa pojęcia dotyczące medycyny uzdrowiskowej i spa są stosowane zamiennie, co w oczywisty sposób wprowadza w błąd. Uważamy, że termin „leczenie uzdrowiskowe” i „usługi spa-welness” powinny być jednoznacznie określone. Język angielski stał się obecnie językiem uniwersalnym, pozwalającym na porozumienie się osób posługujących się na co dzień różnymi językami. To wielkie dobrodziejstwo naszych czasów, że możemy porozumiewać się w sposób bezpośredni (bez tłumacza). Stąd prawidłowe posługiwanie się terminologią w języku angielskim jest bardzo ważne.

W wielu krajach Europy lecznictwo uzdrowiskowe jest określane terminem thermalism, w innych dla określenia lecznictwa uzdrowiskowego podaje się termin spa treatment. Thermalism wydaje się znacznie lepszy, gdyż sięga do korzeni słowotwórstwa. Therma oznacza źródło i pochodzi z języka greckiego; od niego wywodzą się też słowa pochodne, używane zresztą w wielu krajach Europy. Natomiast słowo spa kojarzy się jednoznacznie z wypoczynkiem, rekreacją w hotelu, w którym oferowane są niektóre zabiegi wodne, czy balneologiczne, obok zabiegów relaksacyjnych i upiększających.

Interesujące dla czytelników mogą być informacje, jakich terminów w zakresie medycyny uzdrowiskowej używa się w innych krajach. I tak we Francji stosuje się dla lecznictwa uzdrowiskowego termin medicine thermale a uzdrowiska nazywa się station thermale; we Włoszech tego rodzaju leczenie określa się słowem termalismo, w Niemczech – Kurbehandlung, a w Rosji – kurortologia. W języku angielskim najczęściej spotyka się termin spa treatment, który nie wyjaśnia czy chodzi o leczenie uzdrowiskowe czy też zabiegi stosowane w hotelach spa.

Balneologiczny słownik polsko-angielski podstawowych terminów

Balneologia i medycyna fizykalna – Balneology and physical medicine

Balneoterapia – Balneotherapy

Wodolecznictwo – Medical Hydrology, Hydrotherapy

Medycyna uzdrowiskowa – Thermal medicine

Lecznictwo uzdrowiskowe – Thermal treatment

Lecznictwo uzdrowiskowe – Health Resort Medicine( Gutenbrunner)

Zabiegi uzdrowiskowe – Thermal procedures

Usługi uzdrowiskowe – Thermal service

Źródło wody mineralnej – Therma

Zdrojownictwo – Thermalism

Miejscowości uzdrowiskowe – Thermal stationes

Bioclimatologia – Bioclimatology

Balneochemia – Balneochemistry

Szpital uzdrowiskowy – Thermal hospital (balneohospital)

Sanatorium uzdrowiskowe – Thermal sanatorium

Zakład przyrodoleczniczy – Physiotherapeutic Plant

Peloidoterapia – Peloidotherapy

Krioterapia – Cryotherapy

Ciepłolecznictwo – Warmtherapy

Fizykoterapia – Physicotherapy

Kinezyterapia – Kinezytherapy

Kuracja pitna (krenoterapia) – Crenotherapy

Woda mineralna – Mineral water

Borowina – Peat (Mud); pasta borowinowa – Peat paste

Pijalnia wód mineralnych – Mineral water pump-room (thermal pump-room)

Tężnie – Salt graduation towers

Rehabilitacja uzdrowiskowa – Balneorehabilitation

Ośrodek uzdrowiskowy – Thermal Center.

 

 

Poprzedni rozdział
Następny rozdział